Groente-olies: gesond of skadelik? Die waarheid oor kook saam met hulle

Author: Joost Nusselder, skrywer van The Essential Japanese meal planner kookboek Opgedateer Julie 5, 2022

Plantaardige olies is 'n gewilde kook-alternatief vir dierlike vette soos botter, en daar is baie verskillende soorte om van te kies.

'n Groente-olie is 'n trigliseried wat uit 'n plant onttrek word. Sulke olies is al vir millennia deel van die menslike kultuur.

Die term "plantaardige olie" kan eng gedefinieer word as verwysend slegs na plantolies wat by kamertemperatuur vloeibaar is, of wyd gedefinieer sonder inagneming van 'n stof se toestand van materie by 'n gegewe temperatuur.

Sommige groente-olies is ideaal vir braai en bak, terwyl ander beter is om slaaie aan te trek. Sommige word selfs as biobrandstof of dieselbrandstof gebruik!

In hierdie artikel sal ek verduidelik wat groente-olies is, hul gesondheidsvoordele en hoe om dit in jou kook te gebruik. Boonop sal ek 'n paar heerlike resepte met groente-olies deel.

Kyk na ons nuwe kookboek

Bitemybun se gesinsresepte met volledige maaltydbeplanner en resepgids.

Probeer dit gratis met Kindle Unlimited:

Lees gratis

Verken die verskeidenheid groente-olies

Plantaardige olies word uit verskeie dele van plante onttrek en word wyd in kook gebruik. Dit is noodsaaklike vette wat 'n aantal gesondheidsvoordele bied en is 'n goeie plaasvervanger vir versadigde vette. Die term "plantaardige olie" is 'n algemene term wat verwys na 'n stel olies wat uit verskillende plantbronne onttrek word. In hierdie afdeling sal ons die verskillende soorte plantaardige olies wat in die mark beskikbaar is, ondersoek.

Die wortels van plantaardige olies

Soja-olie is hoogs verwerk en het een van die mees algemene plantaardige olies geword wat vandag gebruik word. Dit het in die vroeë 1900's gewild begin word en word nou wyd gebruik in verskillende produkte soos vleis- en suiwelalternatiewe, sowel as in dieselbrandstof.

Van plant tot olie: die produksie van plantaardige olies

Plantaardige olies word uit verskeie dele van plante onttrek, insluitend sade, vrugte en neute. Daar is drie hoofmetodes van onttrekking:

• Meganiese onttrekking: Hierdie metode behels die pers van die plantmateriaal om die olie te onttrek. Dit word algemeen gebruik vir oliesade soos sojabone, grondboontjies en sonneblomsaad. Die olie wat deur meganiese onttrekking vervaardig word, is gewoonlik van hoër gehalte en word as meer natuurlik as ander metodes beskou.

• Oplosmiddelekstraksie: Hierdie metode behels die gebruik van 'n oplosmiddel, soos heksaan, om die olie uit die plantmateriaal te onttrek. Dit word algemeen gebruik vir oliesade soos canola en raapsaad. Die olie wat deur oplosmiddelekstraksie geproduseer word, is tipies goedkoper, maar kan spore van die oplosmiddel bevat.

• Chemiese ekstraksie: Hierdie metode behels die gebruik van chemikalieë om die olie uit die plantmateriaal te onttrek. Dit word algemeen gebruik vir oliesade soos mielies en sojabone. Die olie wat deur chemiese ekstraksie geproduseer word, is tipies van laer gehalte en kan spore van die chemikalieë wat gebruik word bevat.

Verwerking en Produksie

Sodra die olie onttrek is, ondergaan dit verwerking om die finale produk te produseer. Die verwerkingsmetode wissel na gelang van die tipe olie en die verlangde eindproduk. Die volgende is die tipiese stappe betrokke by die produksie van plantaardige olies:

• Degumming: Hierdie proses behels die verwydering van enige onsuiwerhede, soos fosfolipiede, uit die olie.

• Neutralisasie: Hierdie proses behels die verwydering van enige vrye vetsure uit die olie.

• Bleiking: Hierdie proses behels die verwydering van enige kleurpigmente uit die olie.

• Deodorisering: Hierdie proses behels die verwydering van enige reuk uit die olie.

• Hidrogenering: Hierdie proses behels die byvoeging van waterstof by die olie om sy smeltpunt te verhoog en dit meer solied te maak. Hierdie tegniek word algemeen gebruik om margarien en ander vaste kookprodukte te vervaardig. Hydrogenering kan egter ook lei tot die produksie van transvette, wat aan hartsiektes gekoppel word.

Alternatiewe produksietegnieke

Benewens die tradisionele produksiemetodes, is daar alternatiewe tegnieke wat al hoe gewilder word onder klante wat op soek is na meer natuurlike en volhoubare produkte. Hierdie tegnieke sluit in:

• Skroefpers-ekstraksie: Hierdie metode behels die gebruik van 'n skroefpers om die plantmateriaal af te breek en die olie te onttrek. Dit word algemeen gebruik vir kleinskaalse produksie.

• Ghani-ekstraksie: Hierdie metode behels die gebruik van 'n tradisionele Indiese tegniek om die olie te onttrek. Dit word algemeen gebruik vir kleinskaalse produksie en produseer olie van hoë gehalte.

• Koolstofdioksied-ekstraksie: Hierdie metode behels die gebruik van koolstofdioksied om die olie uit die plantmateriaal te onttrek. Dit is 'n duurder metode, maar produseer hoë-gehalte olie sonder die gebruik van oplosmiddels of chemikalieë.

• Gedeeltelik gehidrogeneerde olieverwydering: Hierdie metode behels die verwydering van gedeeltelik gehidrogeneerde olies uit voedselprodukte as gevolg van hul verband met hartsiektes.

Kook met groente-olies: 'n heerlike en gesonde alternatief

Kook met plantaardige olie beteken om olies wat van plante afkomstig is in plaas van dierlike vette soos botter te gebruik. Groente-olies word algemeen in kook gebruik en is 'n stapelvoedsel in die mark. Die term "plantaardige olie" is 'n snelskrif vir 'n verskeidenheid olies afkomstig van verskillende plantbronne. Enkele voorbeelde sluit in:

• sonneblomolie
• Graanolie
• Soja-olie
• Olyfolie

Wat is die mees gebruikte groente-olies vir kook?

Die mees algemeen gebruikte groente-olies vir kook sluit in:

• Soja-olie: Hierdie olie is die mees gebruikte groente-olie in die Verenigde State.
• Canola-olie: Hierdie olie het 'n neutrale geur en 'n hoë rookpunt, wat dit 'n gewilde keuse maak vir braai en bak.
• Olyfolie: Hierdie olie word algemeen in Mediterreense kookkuns gebruik en het 'n duidelike geur wat die smaak van geregte kan verbeter.
• Palmolie: Hierdie olie word algemeen in verwerkte voedsel gebruik en is geassosieer met gronddegradasie en ontbossing.

Is groente-olies werklik gesond?

Plantaardige olies word al dekades lank as 'n gesonde alternatief vir tradisionele kookolies bemark. Onlangse navorsing het egter bevind dat die verbruik van plantaardige olies dalk nie so goed vir ons liggame is as wat ons vroeër geglo het nie. Hier is 'n paar dinge om te oorweeg:

Die deskundige mening oor plantaardige olies

Volgens kenners hang die gesondheidsvoordele van plantaardige olies af van die tipe olie en die vlak van verbruik. Terwyl sommige plantaardige olies, soos soja-olie, baie voordelig kan wees wanneer dit in moderering verbruik word, moet ander slegs as 'n plaasvervanger vir tradisionele kookolies gebruik word.

Omgewingsimpak van plantaardige olies

Die vervaardiging van plantaardige olies kan beide positiewe en negatiewe uitwerking op die omgewing hê. Hier is 'n paar punte om te oorweeg:

• Plantaardige olies word hoofsaaklik uit plante vervaardig, wat beteken dat hulle grond, water en ander hulpbronne benodig om te groei. Grootskaalse produksie van plantaardige olies kan lei tot ontbossing, gronderosie en verlies aan biodiversiteit.
• Aan die ander kant word plantaardige olies oor die algemeen geproduseer met minder energie en hulpbronne in vergelyking met dierevette of petroleumgebaseerde olies. Dit beteken dat hulle 'n laer koolstofvoetspoor het en oor die algemeen as meer volhoubaar beskou word.
• Die werklike omgewingsimpak van plantaardige olieproduksie wissel egter na gelang van die spesifieke tipe olie en die produksiemetodes wat gebruik word. Sommige olies benodig byvoorbeeld meer water of plaagdoders as ander, terwyl sommige vervaardig word met meer elektrisiteit of vervoer.

Kook en gebruik

Die omgewingsimpak van plantaardige olies stop nie by produksie nie. Hier is 'n paar dinge om in gedagte te hou wanneer jy plantaardige olies gebruik:

• Plantaardige olies word algemeen gebruik om kos te kook en te braai. Wanneer dit in groot hoeveelhede gebruik word, kan hulle lugbesoedeling veroorsaak en bydra tot klimaatsverandering. Dit is omdat kookolies vlugtige organiese verbindings (VOC's) vrystel wanneer dit verhit word, wat met ander besoedelingstowwe in die lug kan reageer om rookmis te vorm.
• Boonop kan gebruikte kookolie 'n groot bron van afval en besoedeling wees. Onbehoorlike weggedoen met kookolie kan pype verstop, wild benadeel en waterbronne besoedel.
• Daar is egter maniere om die omgewingsimpak van kookolies te verminder. Byvoorbeeld, die gebruik van 'n hoë-gehalte olie met 'n hoë rookpunt kan die hoeveelheid VOC's wat tydens kook vrygestel word, verminder. Om gebruikte kookolie behoorlik weg te gooi deur dit te herwin of dit vir biodiesel te gebruik, kan ook help.

Mors en ongelukke

Ten slotte is dit belangrik om die potensiaal vir mors en ongelukke in ag te neem wanneer jy met plantaardige olies handel. Hier is 'n paar punte om in gedagte te hou:

• Groente-oliestortings kan 'n verwoestende impak op die omgewing hê. Anders as petroleum-gebaseerde olies, kan plantaardige olies suurstof in water uitput en waterlewe benadeel. Hulle kan ook giftig wees vir plante en diere as dit ingeneem of geabsorbeer word.
• Terwyl mors van plantaardige olies minder algemeen is as mors van petroleum-gebaseerde olies, kan dit steeds voorkom. Beplanning en voorbereiding kan help om stortings te voorkom en die impak daarvan te verminder. Die Omgewingsbeskermingsagentskap verskaf 'n subdeel wat spesifiek oliestortings vir plantaardige olies en ander olies aanspreek.
• Daarbenewens word navorsing gedoen oor die gebruik van alge om plantaardige olies te produseer. Hierdie nuwe tipe olieproduksie blyk 'n laer omgewingsimpak te hê as tradisionele metodes, aangesien dit nie grond- of waterbronne benodig nie en nie skadelike neweprodukte produseer nie. Dit is egter steeds 'n nuwe navorsingsgebied en meer werk moet gedoen word om die vereistes en uitwerking van hierdie nuwe tipe olie aan te spreek.

Ten slotte, plantaardige olies kan beide positiewe en negatiewe uitwerking op die omgewing hê. Alhoewel hulle oor die algemeen as meer volhoubaar as diervette of petroleumgebaseerde olies beskou word, vereis dit steeds deeglike oorweging en beplanning om die impak daarvan te verminder.

Gevolgtrekking

So, dit is wat groente-olies is en hoekom dit so nuttig is. 

Jy kan dit gebruik om te kook, of as 'n alternatief vir tradisionele kookolies soos botter. Boonop is hulle goed vir jou gesondheid, so hoekom probeer hulle nie?

Kyk na ons nuwe kookboek

Bitemybun se gesinsresepte met volledige maaltydbeplanner en resepgids.

Probeer dit gratis met Kindle Unlimited:

Lees gratis

Joost Nusselder, die stigter van Bite My Bun, is 'n inhoudsbemarker, 'n pa en hou daarvan om nuwe kos met Japannese kos uit die hart van sy passie te probeer, en saam met sy span skep hy sedert 2016 diepgaande blogartikels om getroue lesers te help met resepte en kookwenke.