Garum: Tatala le Mealilo o le Sosi Anamua
E te fia iloa e uiga i le sosi anamua lilo e ta'ua o le garum? Pe na e faalogo i ai ae e te le iloa po o le a?
O Garum sa fa'afefeteina sosi iʻa faʻaaogaina i Roma Anamua e fai ma faʻamalo ma meaʻai. Na faia e ala i le faamasima ma le faafefeteina o le manava o i'a i totonu o se fagu i le eleele ma o se mea lauiloa i meaʻai a Roma.
O lenei blog post o le a tuʻuina atu se folasaga i garum, faʻamatalaina lona talafaasolopito ma ona faʻaoga.

Siaki le matou api kuka fou
Bitemybun's family recipes with complete meal planner and recipe guide.
Taumafai e leai se totogi ma le Kindle Unlimited:
Faitau fuaI lenei tulaga o le a tatou aofia ai:
O le a le garum?
Garum o se sosi i'a fa'afefete fa'aaogaina i mea'ai Metitirani mo seneturi. E faia i le fa'afefeteina o totonu o i'a, e pei o le manava, i le masima ma le vai mo ni nai vaiaso.
O le vai e maua ona fa'amama ma tu'u fagu. O le sosi e malosi, manogi manogi ma le masima ma le tofo i'a.
O Garum e talitonu na afua mai i Eleni anamua, lea na faʻaaogaina e fai ma faʻamalama ma faʻamaʻi.
Sa faʻaaogaina foi i meaʻai a Roma, e taʻua o garum poʻo liquamen. Sa faaaogā e faaopoopo ai le tofo i ipu, faapea ma le faasaoina o meaʻai.
Garum na faʻaaogaina lautele i le Metitirani eria seia oʻo i le Middle Ages ina ua amata ona faʻaitiitia i le lauiloa. Sa faaaogā pea i nisi vaega o Europa, e pei o Sepania ma Potukale, seʻia oo i le senituri lona 19.
I aso nei, o loʻo faʻaaogaina pea le garum i nisi vaega o le lalolagi, e pei o Vietnam, lea e lauiloa o le nuoc mam.
E fa'aaogaina fo'i i nisi vaega o Asia i Sautesasae, e pei o Taialani, lea e ta'ua o le nam pla.
O le garum ose mea manogi e fa'aaogaina i mea'ai eseese, mai salati i sou i sosi.
E mafai foi ona faʻaaogaina e fai ma vaiinu mo aano o manu ma iʻa. O se mea taua i le tele o ipu Metitirani masani, e pei o paella ma tapas.
Garum o se tofo maua, ma o lona tofo e mafai ona matua malosi. E sili ona faʻaaogaina i le faʻaogaina, aua o le tele e mafai ona faʻatoʻilaloina se ipu.
E taua foi le maitauina e le tatau ona 'aina mata, aua e mafai ona i ai siama leaga.
E faape'ī le tofo o le garum?
E iai lona tofo masima, umami e tutusa ma anchovies. O i'a e fa'aaogaina i le garum e mafai ona eseese, ae masani lava e faia i anchovies, mackerel, po'o sardine.
O le masima o le vaega autu lea o le tofo o le garum, e maua ai se tofo malosi. E fesoasoani fo'i e fa'asao le i'a ma laula'au, e fa'ataga ai ona fa'afefete ma maua ai se tofo lavelave.
O la'au o lo'o fa'aaogaina i le garum e mafai ona eseese, ae masani lava e aofia ai le oregano, thyme, rosemary, ma lau bay. O nei la'au e fa'aopoopoina ai le manogi o la'au ma'ale'ale ma se fa'ailoga o le suamalie i le sosi.
O i'a e fa'aaogaina i le garum e fa'aopoopoina ai se tofo suamalie, umami. O anchovies e maua ai le sosi o se tofo masima, i'a, ae o le mackerel ma sardines e fa'aopoopoina ai se tofo maaleale, asu.
O le tu'ufa'atasiga o i'a ma la'au e maua ai se tofo tulaga ese ma faigata e faigata ona fa'atusa.
O Garum e malosi, masima lona tofo e faapaleniina e le suamalie maaleale o laʻau.
Ose sosi fe'avea'i e mafai ona fa'aopoopoina le tofo i ipu 'ese'ese, mai le pasta i salati ma sou. Ose auala lelei fo'i e fa'aopoopo ai le tofo i aano o manufasi ma fuala'au 'aina.
O le a le amataga o garum?
E talitonuina na afua mai i le itulagi Metitirani, ma o le fua muamua lauiloa mo garum na amata mai i le 4th seneturi BC.
O le sosi na faia e tagata Eleni anamua, o ē na faʻaaogaina iʻa eseese, e aofia ai mackerel, anchovies, ma sardine, ma tuʻufaʻatasia ma masima ma laʻau.
Ona tuu lea o le paluga e faafefe i le la mo ni nai vaiaso.
O le faʻaaogaina o le garum na salalau solo i le Emepaea o Roma, lea na faʻaaogaina e fai ma faʻamalo ma faʻamalo i meaʻai eseese.
Sa fa'aaogaina fo'i e fa'asao ai mea'ai ma avea ma vaila'au ma sa talitonuina e maua ai le soifua maloloina.
I le aluga o seneturi, ua tupu aʻe le garum i auala eseese.
I nisi vaega o le lalolagi, e pei o Asia i Sautesasae, ua suia le iʻa e fai ai le sosi, ma ua fetuunaʻi le faiga o le fafie ina ia fetaui ma le tofo o le atunuu.
I isi vaega o le lalolagi, e pei o Europa, o le sosi ua faʻaaogaina e fai ma sui o meaʻai i ipu e pei o paella ma ua tuʻufaʻatasia ma isi mea e fai ai sosi fou.
Auala e kuka ai ma garum
A kuka ma garum, e taua le manatua o sina mea itiiti e alu mamao.
E sili ona fa'aopopo i le fa'ai'uga o le faiga o le kuka, ona e mafai ona fa'ato'a malosi le tofo pe a umi tele.
E mafai ona faaopoopo ni nai mataua o le garum i sou, stews, ma sosi e faaopoopo ai se tofo maaleale, masima.
E mafai fo'i ona fa'aoga Garum e fa'afefete ai aano o manu ma fuala'au. Ina ia faia lenei mea, faʻafefiloi ni nai mataua o karum ma le suāuʻu olive ma laʻau, ona faʻapipiʻi lea o le paluga i luga o meaʻai.
Fa'ataga mea'ai e fa'amalo mo le itiiti ifo ma le itula a'o le'i kuka. O le garum o le a faʻaopoopoina se tofo tulaga ese i le ipu.
E mafai fo'i ona fa'aoga Garum e fai ma fa'auma i ipu. E mafai ona fa'aopopo ni nai mataua o le garum i se mea'ai mae'a a'o le'i tu'uina atu, e fa'aopoopo ai se tofo fa'amama masima.
Ma le mea mulimuli, e mafai ona faʻaaoga garum e fai ai se vinaigrette faigofie. Fa'afefiloi ni nai mataua o karum ma le suāu'u olive, sua o le tipolo, ma la'au, ma fa'afefiloi e fai ai se fa'aofuofu tofo.
Fa'aopoopo i le fa'ai'uga o le faiga o kuka.
O le a le mea e 'ai ai le garum?
E masani ona faʻaaogaina e fai ma faʻamaʻi mo iʻa, moa, ma fualaau faisua, faʻapea foʻi ma se vai vai mo aano o manufasi. E mafai foi ona faaaoga e fai ma sosi lomi mo falaoa ma masi.
O se tasi o auala sili ona lauiloa e fiafia ai i le garum o le faʻafefiloi ma pasta. O se ipu pasta faigofie e iai le garum, suauu olive, ma le kalaka e mafai ona avea ma se taumafataga suamalie ma faigofie.
E mafai fo'i ona fa'aoga Garum e fa'aopoopo ai le tofo i le risotto po'o le polenta. Mo se tofo sili atu, taumafai e faʻaopopo le garum i se falai poʻo se kauri.
E mafai fo'i ona fa'aoga Garum e fai ai se la'ei salati tofo.
Na'o le tu'ufa'atasia o le garum, olive oil, ma ni nai la'au ma mea manogi e fai ai se la'ei manaia. E mafai fo'i ona fa'aulu i luga se salati po'o se vai fa'atosina mo fuala'au tunu.
E lelei fo'i le garum mo le fa'amama aano o manu. E mafai ona faʻaaogaina e faʻafefe ai moa, puaa, povi, ma iʻa. Na'o le tu'ufa'atasia o le garum, olive olive, ma ni nai la'au ma mea manogi e fai ai se vai marinade tofo.
E mafai fo'i ona fa'aogaina le garum e fai ai se tofo suamalie. Na'o le tu'ufa'atasia o le garum, suāu'u olive, ma ni nai la'au ma mea manogi e fai ai se lomi suamalie. E mafai ona tu'uina atu i siki, masi, po'o fualaau faisua.
E lelei fo'i le garum mo le fa'aopoopoina o le tofo i sou ma siu. Na'o le fa'aopoopoina o ni nai sipuni tele o le garum i le sua ma fa'agogo mo ni nai minute. O le garum o le a faʻaopoopoina se tofo tulaga ese i le supo poʻo le siti.
Faatusatusa garum
Garum vs Sosi I'a
O le Garum o se sosi i'a fa'afefete e afua mai i Roma Anamua, a'o sosi i'a o se mea manogi e faia mai i'a fa'afefete ma masima, e afua mai i Asia i Sautesasae. O le Garum e sili atu le manogi ma le masima, a'o le sosi i'a e sili atu ona suamalie. Garum e faʻaaogaina e fai ma faʻamalo ma kuka, ae faʻaaogaina le sosi iʻa e fai ma faʻamalo ma i totonu o marinades.
Garum vs Liquamen
O le garum ma le liquamen o sosi i'a fa'afefeteina e afua mai i Roma Anamua. O le Garum e sili atu le manogi ma le masima, ae o le liquamen e sili atu ona suamalie ma umami. Garum e faʻaaogaina e fai ma mea manogi ma kuka, aʻo liquamen e faʻaaogaina tele i kuka.
E maloloina garum?
Garum o se sosi i'a fa'afefeteina lea e fa'aaogaina e fai ma fa'amamafa i le tele o mea'ai Metitirani ma Asia.
E maualuga i le sodium, e iai pe tusa ma le 2,000 milligrams i le sipuni sipuni. O le taumafaina faifaipea o le garum e mafai ona fa'atupula'ia ai le maualuga o le toto maualuga ma isi fa'ama'i fatu fatu.
E maualuga fo'i le ga'o tumu, lea e mafai ona fa'atuputeleina ai le maualuga o le cholesterol ma saofagā i ma'i fatu. E le gata i lea, o le garum o loʻo i ai le histamine, lea e mafai ona mafua ai faʻamaʻi i nisi tagata.
I le aotelega, o le garum e le o se mea'ai maloloina. O le maualuga o le sodium e mafai ona lamatia mo tagata e maua i le toto maualuga ma i latou e lamatia i maʻi fatu fatu.
O le ga'o tumu e mafai ona fa'atuputeleina ai fo'i le maualuga o le cholesterol ma saofagā i fa'ama'i fatu. Ma le mea mulimuli, o le histamine e mafai ona mafua ai ni faʻafitauli faʻafefe i nisi tagata.
O le mea lea, e le fautuaina e 'ai le garum i taimi uma. Afai e te filifili e taumafaina, e sili ona lelei le faia i le faʻalelei.
FAQ e uiga i garum
O le a le mea e tutusa ai le garum?
Garum o se sosi i'a fa'afefeteina sa lauiloa i Roma anamua. E pei o sosi i'a fa'aonaponei e pei o le nam pla, nuoc mam, ma patis.
O sausi nei e fai mai i'a fa'afefete po'o figota ma e fa'aoga e fa'amasima ma fa'aleleia ai le tofo o mea'ai.
O Garum sa sili ona lauiloa i meaʻai a Roma ma sa faʻaaogaina e fai ma mea manogi, faʻapea foʻi ma se mea e gaosia i le tele o ipu.
E mafai lava ona e maua garum?
Garum e le o avanoa lautele e pei ona i ai muamua, ae e mafai lava ona maua i faleoloa faapitoa ma luga ole laiga.
E masani ona fa'atauina i fagu po'o fagu, ma e mafai ona eseese le tofo e fa'atatau i le ituaiga i'a e fa'aaoga e fai ai. Garum e taʻua foi i nisi taimi o le "liquamen" poʻo le "colatura di alici".
Na faapefea ona aai tagata Roma i le garum?
Sa fa'aaogaina Garum e fai ma fa'amamafa i mea'ai a Roma, ma fa'aopoopo i ipu e fa'aleleia atili ai lo latou tofo. Sa fa'aaogaina fo'i e fa'amu ai sosi ma siu. Garum sa masani ona faʻaaogaina i laʻau ma mea manogi e pei o le oregano, thyme, ma le pepa. Sa fa'aaogaina fo'i e piki ai fuala'au fai'ai ma fa'amama aano o manu.
Na inu ea Roma le garum?
Leai, e leʻi inu Roma i le garum. Sa fa'aaogaina e fai ma fa'amamafa ma fa'ama'i, ae le o se meainu. Peitaʻi, atonu na faaaogā e nisi tagata e fai ma mea e gaosia ai le ʻava malosi, ona sa faaaogā i nisi taimi e tofo ai le uaina.
iʻuga
Ou te faʻamoemoe o lenei blog post ua tuʻuina atu ia te oe se malamalamaga sili atu i le a le garum ma pe aisea ua lauiloa ai.
Ou te matua fautuaina lava e te faʻataʻitaʻiina mo oe lava ia e iloa ai le tofo tulaga ese e faʻaopoopo i ipu. E te le salamō ai!
Faitau foi: o le garum vs Worcestershire sauce ma eseesega uma
Siaki le matou api kuka fou
Bitemybun's family recipes with complete meal planner and recipe guide.
Taumafai e leai se totogi ma le Kindle Unlimited:
Faitau fuaO Joost Nusselder, o le faʻavae o le Bite My Bun o se tagata faʻatau oloa, tama ma e fiafia e faʻataʻitaʻi ni meaʻai fou ma meaʻai a Iapani i le fatu o lona naunautaiga, ma faʻatasi ai ma lana 'au o loʻo ia fausiaina ni tusitusiga loloto mai le 2016 e fesoasoani ai i le au faitau faʻamaoni. ma fua ma kuka fesoasoani.