Visayan: He alakaʻi piha i kāna mōʻaukala, ʻai, ʻōlelo a me ka moʻomeheu

Author: Joost Nusselder, mea kākau o The Essential Japanese meal planner cookbook Hoʻohou ʻia ʻOkakopa 24, 2022

He aha ka Visayan?

ʻO ka ʻōlelo Visayan kahi ʻōlelo i ʻōlelo ʻia e ka poʻe Visayan ma Philippines. ʻO ia kekahi o nā hui ʻōlelo nui loa ma ka ʻāina a loaʻa iā ia he 7 mau ʻōlelo. Pili loa ka ʻōlelo iā Tagalog a ʻo lāua ʻelua kekahi o nā ʻōlelo Pilipine Waena.

Ma kēia ʻatikala, e nānā au i ke ʻano o ka Visayan a me ka pili ʻana i nā ʻōlelo ʻē aʻe ma Philippines.

E nānā i kā mākou puke kuke hou

ʻO ka ʻohana ʻohana ʻo Bitemybun me ka papa hoʻolālā meaʻai piha a me ke alakaʻi papa ʻaina.

E hoʻāʻo iā ia no ka manuahi me Kindle Unlimited:

Heluhelu manuahi

ʻO ka huaʻōlelo huikau o ka poʻe Visayan

ʻO ka huaʻōlelo Visayan e pili ana i ka poʻe e noho ana ma ka ʻāina ʻo Visayas ma ka ʻāpana waena o ka Philippines. Aia kēia ʻāina i kekahi mau mokupuni, ʻo ia hoʻi ʻo Negros, Panay, Leyte, Samar, a me Cebu. Loaʻa ka poʻe Visayan ma nā wahi ʻē aʻe o ka Philippines, e like me Mindanao a me Luzon.

Ka nele i ka wehewehe maopopo

Hoʻohana pinepine ʻia ka huaʻōlelo Visayan e kuhikuhi i ka poʻe e ʻōlelo nei i nā ʻōlelo Visayan, he hui ia o nā ʻōlelo Austronesian Komohana i ʻōlelo ʻia ma ka ʻāina ʻo Visayas a me nā wahi o Mindanao. Eia nō naʻe, pili pū ka huaʻōlelo i ka poʻe e noho ana ma ka ʻāina ʻo Visayas, me ka ʻole o kā lākou ʻōlelo.

ʻO ke ʻano like ʻole o ka Visayan

Ua hoʻohana ʻia ka huaʻōlelo Visayan ma nā ʻano like ʻole i ka mōʻaukala. Eia kekahi mau manaʻo like ʻole i hāʻawi ʻia i ka huaʻōlelo:

• I ka wā kahiko o Sepania, ua hoʻohana ʻia ka huaʻōlelo Pintados e kuhikuhi i ka poʻe Visayan hui pū.
• Ma hope mai, ua ʻōlelo ʻia ka huaʻōlelo Visayan a hoʻololi ʻia e kuhikuhi i ka poʻe e noho ana ma ka ʻāina ʻo Visayas.
• Ua hoʻohana ʻia ka huaʻōlelo Visayan e like me Bisaya, i hoʻohana mau ʻia i kēia lā.
• I kēia manawa, hoʻohana pinepine ʻia ka huaʻōlelo Visayan e kuhikuhi i ka poʻe e ʻōlelo nei i ka ʻōlelo Visayan.

ʻO ka huikau me nā huaʻōlelo ʻē aʻe

ʻO ka nele o ka wehewehe maopopo ʻana o Visayan ua alakaʻi i ka huikau me nā huaʻōlelo ʻē aʻe i hoʻohana ʻia e kuhikuhi i ka poʻe o ka ʻāina ʻo Visayas. Eia kekahi mau huaʻōlelo i hoʻohana mau ʻia:

• Bisaya: Hoʻohana pinepine ʻia kēia huaʻōlelo me ka Visayan, akā pili ia i ka poʻe e ʻōlelo nei i ka ʻōlelo Cebuano.
• Lumad: Hoʻohana ʻia kēia huaʻōlelo e pili ana i ka poʻe ʻōiwi o Mindanao, akā i kekahi manawa ua pili hewa ia i ka poʻe Visayan.
• Dumagat: Ua hoʻohana ʻia kēia huaʻōlelo e pili ana i ka poʻe ʻōiwi o Luzon, akā i kekahi manawa ua kuhi hewa ia i ka poʻe Visayan.

ʻO nā ʻāpana like ʻole a me nā panalāʻau

ʻAʻole hui like ka poʻe Visayan, a he nui nā ʻokoʻa ma waena o nā ʻāpana like ʻole a me nā panalāʻau kahi a lākou e noho ai. Eia kekahi mau ʻāpana a me nā panalāʻau kahi i nui ai ka poʻe Visayan:

• Western Visayas: Aia kēia māhele i nā panalāʻau o Antique, Iloilo, Guimaras, a me Negros Occidental.
• Central Visayas: Aia kēia māhele i nā panalāʻau o Cebu, Bohol, a me Siquijor.
• Hikina Hikina: Aia kēia māhele i nā panalāʻau o Leyte, Samar, a me Biliran.
• Northern Mindanao: Aia kēia māhele i nā panalāʻau o Misamis Oriental, Misamis Occidental, a me Camiguin.
• ʻĀpana Davao: Aia kēia māhele i nā panalāʻau o Davao del Norte, Davao del Sur, a me Davao Oriental.
• ʻO Zamboanga Peninsula: Aia kēia māhele i nā panalāʻau o Zamboanga del Norte, Zamboanga del Sur, a me Zamboanga Sibugay.

Ka Lehulehu Nui

He hui koʻikoʻi ka poʻe Visayan ma Philippines, a he hapa nui lākou o ka heluna kanaka. Wahi a ka 2015 Philippine Census, aia ma luna o 33 miliona mau mea ʻōlelo Visayan ma ka ʻāina. ʻO ka poʻe Visayan ka mea nui ma ka ʻāina ʻo Visayas, akā loaʻa pū kekahi ma nā wahi ʻē aʻe o ka Philippines, e like me Mindanao a me Luzon.

ʻO ka wehe ʻana i ke kumu mōʻaukala o ka moʻomeheu Visayan

Wahi a ka ʻikepili mōʻaukala, ua ʻike ʻia nā mokupuni ʻo Visayan e ka honua Komohana i ka makahiki 16. Ua kapa ʻia nā mokupuni ma muli o ka poʻe Visayan i noho ma ia ʻāina. ʻO ka Visayans he hōʻuluʻulu o nā hui like ʻole o ka poʻe i hoʻokumu i kahi heluna kanaka liʻiliʻi ma kahi o 5 miliona i ka manawa i ʻike ʻia.

ʻO ke koʻikoʻi o ka pae ʻāina ʻo Visayan ma ka moʻolelo Pilipine

He kūlana koʻikoʻi ko ka Mokupuni ʻo Visayan i ka mōʻaukala Pilipine. I ka wā o ke Kaua Honua II, ʻo nā mokupuni kahi i hoʻouka kaua nui ai ma waena o nā pūʻali koa Iapana a me ʻAmelika. Hiki ke ʻike ʻia ka hopena o ke kaua ma ke kūkulu ʻana a me ka hoʻolilo kālā o nā mokupuni i kēia mau lā.

ʻO ka mana o ka moʻomeheu Visayan ma ka Philippines

He mea koʻikoʻi ko ka moʻomeheu Visayan i ka Philippines holoʻokoʻa. ʻO ka nele o ka ʻōlelo mana hoʻokahi ma ka ʻāina, ʻo ia ka poʻe Visayan i kamaʻilio nui ma o nā ʻano ʻōlelo like ʻole. Ua alakaʻi kēia i ka hoʻomohala ʻana i kahi moʻomeheu like ʻole a waiwai nui i kaulana a kaulana i waho o nā mokupuni ʻo Visayan.

ʻO ke kuleana o ka mele ma ka moʻomeheu Visayan

He kuleana nui ke mele ma ka moʻomeheu Visayan, me ka nui o nā ʻano mele like ʻole a me nā ʻano i kaulana i ka ʻāina. ʻO ke ʻano mele kaulana loa ma ka Mokupuni ʻo Visayan ka inoa ʻo Visayan pop, ʻo ia ke ʻano mele i haku ʻia e nā mea hoʻokani pila a hoʻokani nui ʻia ma ka lekiō.

Ka Moʻomeheu Visayan o kēia wā

I kēia lā, manaʻo nui ʻia ka moʻomeheu Visayan kekahi o nā moʻomeheu koʻikoʻi a koʻikoʻi i ka Philippines. Ua kaulana ka ʻāina no kāna mau meaʻai ʻono, manaʻo kupua, a me nā kaiāulu pili. ʻO ke Kulanui o Visayas ma ke kūlanakauhale ʻo Cebu kekahi o nā kula nui a koʻikoʻi loa ma ka ʻāina, me ka nui o nā haumāna a me nā haumāna.

ʻO ka hōʻike o ka mana o Visayan ma Asia Hema

Aia nā hōʻike o ka mana ʻo Visayan ma nā wahi ʻē aʻe o Asia Hema, me ka nui o nā moʻomeheu like ʻole a me nā ʻāina e lawe ana i kekahi o nā hiʻohiʻona a me nā kuʻuna o ka moʻomeheu Visayan. Loaʻa ka moʻomeheu pili kokoke loa i ka moʻomeheu Visayan ma ka mokupuni ʻo Mindanao, aia ma ka hema o ka Mokupuni ʻo Visayan.

ʻO ka pane i ka nīnau: He aha ka Visayan?

I ka pane ʻana i ka nīnau o ka Visayan, hiki ke ʻōlelo ʻia ʻo Visayan kahi moʻomeheu like ʻole a waiwai nui i loaʻa ma nā mokupuni ʻo Visayan o ka Philippines. Hoʻokumu ʻia ka moʻomeheu i nā hui like ʻole o ka poʻe e ʻōlelo i nā ʻano ʻōlelo like ʻole a loaʻa nā ʻano like ʻole o loko a me waho. ʻOiai ka palena o ka nui, kaulana a kaulana ka moʻomeheu Visayan ma Philippines a ma waho.

ʻO ka meaʻai Visayan maikaʻi e hoʻohauʻoli i kou naʻau

ʻIke ʻia ka meaʻai Visayan no kāna mau kīʻaha iʻa ʻono e waiho ai iā ʻoe e palu i kou mau manamana lima. ʻO kekahi o nā meaʻai iʻa pono e hoʻāʻo ʻia:

• Kinilaw- he mea ʻala iʻa like me ka ceviche
• Sinugba - ka iʻa a i ʻole ka ʻiʻo i hoʻopaʻa ʻia i loko o ka hui ʻana o nā mea ʻala a me ka waiu niu.
• ʻO Bangus- he kīʻaha iʻa kaulana i lawelawe pinepine ʻia i ka wā ʻahaʻaina

Nā meaʻai a me nā meaʻai

Hāʻawi pū ka meaʻai Visayan i nā ʻano meaʻai like ʻole a me nā mea ʻono i kūpono no ka hoʻomāʻona ʻana i kou niho momona. ʻO kekahi o nā mea ʻai kaulana a me nā mea ʻono:

• ʻO Binignit- he sopa momona i hana ʻia me ka ʻuala, ka waiu niu, a me nā hua like ʻole
• ʻO Piaya- he palaoa pālahalaha ʻono i hoʻopiha ʻia me ke kō muscovado
• ʻO Roscas- he berena ʻono e lawelawe pinepine ʻia i ka wā ʻahaʻaina

Nā ʻahaʻaina ʻĀpana

Hoʻolauleʻa ʻia ka meaʻai Visayan i nā ʻahaʻaina ʻāpana like ʻole. ʻO kekahi o nā ʻahaʻaina kaulana e hōʻike ana i ka meaʻai Visayan penei:

• ʻO Lanzones Festival ma Camiguin- he ʻahaʻaina e hoʻolauleʻa ana i nā hua lanzones a loaʻa nā kīʻaha Visayan like ʻole
• ʻO ka Pineapple Festival ma Daet, Camarines Norte- he ʻahaʻaina e hoʻolauleʻa ana i ka paina a loaʻa nā kīʻaha Visayan like ʻole.

No laila, inā makemake ʻoe e hoʻāʻo i kahi meaʻai Visayan ʻono, e ʻoluʻolu e hoʻohui i kēia mau kīʻaha i kāu papa inoa a hele i kekahi o nā ʻahaʻaina e hōʻike ana i ka maikaʻi o ka meaʻai Visayan.

E kamaʻilio kākou e pili ana i ka ʻōlelo Bisaya

ʻO ka ʻōlelo Bisaya, ʻike ʻia hoʻi ʻo Visayan, he pūʻulu liʻiliʻi o ka ʻohana ʻōlelo Austronesian. Ua ʻōlelo ʻia ʻo ia e ʻoi aku ma mua o 30 miliona mau kānaka ma ke kikowaena a me ka hema o ka Philippines, me ka Visayas, Mindanao, a me nā ʻāpana o Luzon. Aia i loko o ka ʻōlelo Bisaya kekahi mau ʻōlelo aʻoaʻo, a ʻo ka Cebuano ka mea i ʻōlelo nui ʻia.

ʻO ka ʻōlelo hoʻopunipuni

Hoʻohana pinepine ʻia ka huaʻōlelo "Visayan" e pili ana i ka poʻe o ka ʻāina ʻo Visayas, akā ma ke ʻano loea, pili wale ia i ka ʻōlelo i ʻōlelo ʻia ma ia wahi. Hoʻohana mau ʻia ka huaʻōlelo "Bisaya", akā hiki ke alakaʻi hewa ʻia no ka mea hiki ke alakaʻi i ka manaʻo e pili ana i ka poʻe e ʻōlelo nei i ka ʻōlelo. ʻO ka ʻoiaʻiʻo, nui ka poʻe ʻōlelo ʻōiwi ʻole o ka Bisaya ma ka ʻāina.

ʻO ka ʻōlelo Bisaya

Ua māhele ʻia ka ʻōlelo Bisaya i kekahi mau ʻōlelo, e like me Cebuano, Hiligaynon, Waray-Waray, Surigaonon, a me Bisakol. ʻOiai ka ʻokoʻa o ka dialects, hiki ke hoʻomaopopo i kekahi i kekahi ʻano.

ʻO ka ʻōlelo Bisaya e pili ana i nā ʻōlelo Pilipine ʻē aʻe

Pili loa ka ʻōlelo Bisaya me nā ʻōlelo Pilipine ʻē aʻe e like me Tagalog a me Bikol. Eia nō naʻe, aia nā ʻokoʻa like ʻole o ka grammar, vocabulatory, a me ka ʻōlelo. Ua ʻike ʻia ka ʻōlelo Bisaya ma ke ʻano he ʻōlelo kūʻokoʻa e ke aupuni Pilipino.

ʻO ke koʻikoʻi o ka hoʻomana a me ka moʻomeheu o ka ʻōlelo Bisaya

He mea koʻikoʻi ka ʻōlelo Bisaya i nā hana hoʻomana a me ka moʻomeheu o ka poʻe Bisaya. Ua kākau ʻia nā ʻōlelo hoʻomana a me nā mele ma ka ʻōlelo Bisaya, a ua hoʻohana ʻia nō hoʻi ia i nā hula kuʻuna a me nā kuʻuna.

ʻO ka ʻōlelo Bisaya ma nā wahi komohana

ʻŌlelo ʻia ka ʻōlelo Bisaya ma nā wahi komohana o ka Philippines, me Sorsogon a me Tablas Island ma ka ʻāina ʻo Romblon. Ma kēia mau wahi, kapa ʻia ka ʻōlelo ʻo Bisakol.

ʻO ka wili Lingo Gay

I nā makahiki i hala iho nei, ua hoʻohana ʻia ka ʻōlelo Bisaya ma ka lingo gay, kahi i kapa ʻia ʻo “Bisaya kaayo,” ʻo ia hoʻi, ʻo ia hoʻi, "Bisaya loa." Hoʻohui kēia wili i kahi mea leʻaleʻa a pāʻani i ka ʻōlelo.

E ʻimi ana i ka moʻomeheu olaola o ka poʻe Visaya

ʻO ka poʻe Visayans kahi hui o ka poʻe e noho nui ana ma ka ʻaoʻao waena o ka pae ʻāina ʻo Philippine, ma ka ʻāina ʻo Visayas. ʻO kā lākou moʻomeheu he moana ākea, kahi i ʻike ʻia i kā lākou moʻolelo, nā kuʻuna, a me nā meaʻai.

• He koʻikoʻi ko ka poʻe Visayan ma mua o ke kolonā i hoʻohui ʻia me ka launa pū ʻana a me ka neʻe ʻana o nā moʻomeheu ʻē aʻe, e like me ka Malayan a me ka Pākē.
• Ua ʻike ʻia nā moʻomeheu Katolika Roma me ka hana kilokilo precolonial a me ka lāʻau lapaʻau kanaka hoʻomākeʻaka, kahi i hala i nā kenekulia.
• ʻIke ʻia ka poʻe Visayans no ko lākou ʻano moʻomeheu waiwai a me ka ethnohistory, hiki ke loaʻa i nā kulanui like ʻole e like me Yale, Cornell, a me Syracuse.

Ka Moʻomeheu Visayan: He wehewehe

He ʻokoʻa ka moʻomeheu Visayan a ua hoʻonui ʻia i nā kenekulia. Eia kekahi mau kikoʻī e kōkua i ka wehewehe ʻana i ka moʻomeheu Visayan:

• He manaʻo koʻikoʻi ko ka poʻe Visayan i ke kaiāulu a kākoʻo kekahi i kekahi, hiki ke ʻike ʻia ma ko lākou barrio a i ʻole ke ola kauhale.
• ʻO ka ʻōlelo Visayan, ʻo Cebuano ka nui, ua ʻōlelo nui ʻia a ua liʻiliʻi nā ʻano like me ka Tagalog, ka ʻōlelo aupuni o ka Philippines.
• ʻIke ʻia ka meaʻai Visayan no kāna mau ʻono like ʻole, e like me ka hoʻohana ʻana i ka waiu niu a me ka vīnega i kā lākou mau kīʻaha.
• He moʻomeheu koʻikoʻi ko ka poʻe Visayan i nā hula ʻōiwi, e like me ka Tinikling a me Kuratsa, e hana mau ʻia ana i nā hanana lehulehu.

Ka Moʻomeheu Visayan: He Manaʻo Hou

Ke hoʻomau nei ka moʻomeheu Visayan e ulu a hoʻololi i nā hoʻoponopono honua. Eia kekahi mau ʻano e loli ai ka moʻomeheu Visayan:

• ʻO ke kūkulu ʻia ʻana o nā hale hou a me nā wahi noho ma nā kūlanakauhale ʻo Visayan, e like me Cebu a me Bohol, e hōʻike ana i ka hana hou o ko lākou kaiāulu.
• ʻIke ʻia ka moʻomeheu Visayan i ka honua honua, me nā kaiāulu Visayan like ʻole i loaʻa ma Asia Hikina Hema, ʻAmelika Hui Pū ʻIa, a ma ʻEulopa.
• ʻO ka hoʻohana ʻana i ka ʻenehana, e like me SlideShare a me Clipboards, kōkua i ka ʻike a me ka hoʻolaha ʻana o ka ʻike a me ka ʻikepili Visayan.
• Hoʻopili ka moʻomeheu Visayan i nā ʻōlelo a me nā kūlana o ka hoʻololi ʻana i nā lula honua, e like me ka GDPR, e hāʻawi i ka ʻike a me nā kikoʻī e pili ana i kā lākou moʻomeheu.

Panina

No laila aia iā ʻoe - nā mea āpau e pono ai ʻoe e ʻike e pili ana i ka poʻe Visayan, ka moʻomeheu, a me ka ʻōlelo. 

ʻAʻole hiki iā ʻoe ke hele hewa me ka poʻe Visayan, ʻo lākou kekahi o nā pūʻulu hoʻokipa maikaʻi loa a aloha i ka Philippines. No laila, mai hilahila, e ʻōlelo iā “Mabuhay” a hauʻoli i ka moʻomeheu!

E nānā i kā mākou puke kuke hou

ʻO ka ʻohana ʻohana ʻo Bitemybun me ka papa hoʻolālā meaʻai piha a me ke alakaʻi papa ʻaina.

E hoʻāʻo iā ia no ka manuahi me Kindle Unlimited:

Heluhelu manuahi

ʻO Joost Nusselder, ka mea nāna i hoʻokumu ʻo Bite My Bun kahi mea kūʻai aku ʻike, makuakāne a makemake i ka hoʻāʻo ʻana i ka meaʻai hou me ka meaʻai Kepanī ma ka puʻuwai o kona kuko, a me kāna hui e hana ana ʻo ia i nā ʻatikala blog hohonu mai 2016 e kōkua i nā poʻe heluhelu kūpaʻa. me nā meaʻai a me nā ʻōlelo kuke kuke.